اگر تا به حال با افرادی برخورد کردهاید که همیشه مرکز توجه هستند و رفتارهای اغراقآمیز دارند، ممکن است با نشانههای اختلال شخصیت نمایشی روبرو بوده باشید. این اختلال یکی از انواع اختلالات شخصیت است که با الگوی پایدار هیجانپذیری شدید، توجهطلبی و رفتارهای نمایشی شناخته میشود. در ادامه به بررسی دقیقتر این موضوع میپردازیم.
ویژگیهای اصلی اختلال شخصیت نمایشی
افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی الگوی مشخصی از رفتارهای توجهطلبانه و هیجانی از خود نشان میدهند که در ادامه به تفصیل بررسی میکنیم:
⚡نیاز مفرط به جلب توجه
این افراد به صورت ناخودآگاه همواره نیاز دارند در کانون توجه باشند. آنها مانند کودکی که برای دیده شدن فریاد میزند، با گفتار و رفتارهای اغراقآمیز سعی میکنند توجه اطرافیان را جلب کنند. این نیاز آنقدر شدید است که در صورت عدم دریافت توجه ممکن است دچار آشفتگی هیجانی شوند.
⚡استفاده ابزاری از ظاهر فیزیکی
آنها از ظاهر خود به عنوان ابزاری برای جذب توجه استفاده میکنند. این ممکن است شامل پوشش بسیار جلف یا برعکس بسیار رسمی، آرایش غلیظ یا تغییرات مکرر در ظاهر باشد. نکته مهم این است که این تغییرات همیشه متناسب با موقعیت نیست.
⚡هیجانپذیری سطحی و ناپایدار
احساسات این افراد مانند موج دریا سریعاً تغییر میکند. ممکن است یک لحظه با گرمی با شما رفتار کنند و لحظهای بعد بیتفاوت شوند. این هیجانات معمولاً عمق ندارند و به سرعت جای خود را به حالات دیگر میدهند.
⚡رفتارهای نمایشی مبالغهآمیز
در بیان احساسات و تجربیات خود معمولاً اغراق میکنند. یک اتفاق ساده را مانند یک درام بزرگ توصیف میکنند و در بیان آن از حرکات بدنی و لحن نمایشی استفاده میکنند.
⚡حساسیت به عدم تأیید
وقتی مورد توجه قرار نگیرند یا تأیید نشوند، ممکن است به شدت ناراحت شوند. این حساسیت گاهی منجر به رفتارهای تلافیجویانه یا افسردگی میشود.
⚡روابط سطحی
معمولاً در ایجاد روابط عمیق مشکل دارند. روابط آنها اغلب نمایشی و برای جلب توجه است و ممکن است به سرعت شکل بگیرد و به همان سرعت هم پایان یابد.
درک این ویژگیها به ما کمک میکند با این افراد با شفقت و درک بیشتری رفتار کنیم، در حالی که مرزهای سالمی در رابطه با آنها حفظ میکنیم.
چگونه میتوان این اختلال را مدیریت کرد؟
به عنوان درمانگر، میخواهم با شما صادقانه درباره روشهای مدیریت این اختلال صحبت کنم. ببینید دوست عزیز، اختلال شخصیت نمایشی مانند بسیاری از چالشهای روانشناختی دیگر قابل کنترل است، اما نیاز به صبر و همکاری دارد.
⚡رواندرمانی، سنگ بنای درمان
در جلسات درمانی، ما با هم روی این موارد کار میکنیم:
- شناسایی الگوهای فکری ناسالم که منجر به رفتارهای توجهطلبانه میشوند
- یادگیری مهارتهای بین فردی مناسبتر
- توسعه خودآگاهی نسبت به انگیزههای درونی
- تقویت عزت نفس واقعی، نه تصنعی
⚡دارودرمانی، در صورت نیاز
گاهی اوقات، برای کمک به شما ممکن است از دارو استفاده کنیم:
- ضدافسردگیها برای کاهش نوسانات خلقی
- داروهای ضداضطراب برای کنترل تنشها
- در موارد خاص، تثبیتکنندههای خلق
اما یادتان باشد:
داروها به تنهایی کافی نیستند. آنها فقط علائم را کاهش میدهند تا شما بتوانید بهتر روی رواندرمانی تمرکز کنید.
توصیههای کاربردی برای شما
- یک دفتر روزانه برای ثبت احساسات و رفتارها داشته باشید
- با درمانگر خود صادق باشید
- تغییر را آرام آرام بپذیرید
- از گروههای حمایتی کمک بگیرید
به خودتان سخت نگیرید. تغییر شخصیت کار یکشبه نیست، اما با پشتکار قطعاً ممکن است. من به عنوان درمانگر در این مسیر همراه شما هستم.
جمعبندی
اختلال شخصیت نمایشی اگرچه چالشبرانگیز است، اما با تشخیص به موقع و درمان مناسب میتوان آن را مدیریت کرد. اگر فکر میکنید خودتان یا یکی از نزدیکانتان این ویژگیها را دارد، بهتر است از یک متخصص روانشناسی کمک بگیرید.
سوالات متداول
آیا اختلال شخصیت نمایشی همان خودشیفتگی است؟
نه دقیقاً! اختلال نمایشی و خودشیفتگیدو مشکل متفاوت هستند، اگرچه هر دو شامل توجه طلبی میشوند.
تفاوت اصلی اینجاست: افراد خودشیفته خود را برتر از دیگران میدانند و تحقیر میکنند، درحالی که افراد با اختلال نمایشی بیشتر دنبال جلب توجه و محبت هستند. هر دو مشکل دارند، اما انگیزه هایشان فرق میکند!
آیا این اختلال در زنان شایعتر است؟
تحقیقات نشان میدهد اختلال نمایشی در زنان کمی بیشتر از مردان دیده میشود، اما این به معنای “بیماری زنانه” نیست. در واقع، ممکن است تشخیص آن در مردان کمتر گزارش شود، چون جامعه برخی رفتارهای نمایشی را در زنان “طبیعیتر” میپندارد!
آیا اختلال شخصیت نمایشی میتواند روابط عاطفی را تحت تأثیر قرار دهد؟
بله، قطعاً تأثیر میگذارد. افراد با اختلال شخصیت نمایشی در روابط عاطفی معمولاً:
1. نیاز شدید به توجه مداوم دارند که ممکن است شریک عاطفی را خسته کند
2. رفتارهای نمایشی و هیجانات ناپایدارشان باعث بیثباتی در رابطه میشود اما با آگاهی و درمان مناسب، میتوان این چالشها را مدیریت کرد.